اختلالاتاختلالات عصبی_رشدی

اختلال کاستی توجه / بیش فعالی

Attention-deficit/ hyperactivity disorder (ADHD)

اختلال کاستی توجه ، بیش فعالی ، یا همان ADHD نوعی اختلال عصبی_ رشدی است که الگوی با دوام بی توجهی یا بیش فعالی را شامل می‌شود.

به احتمال زیاد شما اصطلاح ADHD یا بیش فعالی را به مفهوم رایج آن شنیده‌اید. این اصطلاح معنی گسترده ای دارد که خیلی از افراد برای توصیف کردن کودک یا بزرگسالی استفاده میکنند که نشانه های او به راحتی در انواع موقعیت های اجتماعی و تحصیلی آشکار هستند، به همین دلیل شناسایی صحیح و آشنایی کامل با ویژگی‌های این اختلال بسیار ضروری میباشد.

ملاک های تشخیص اختلال کاستی توجه / بیش فعالی :

در قسمت تشخیص ویژگی های این اختلال توجه به این نکته ضروری است که اختلال ADHD شامل  دو نوع بیش فعالی و کم توجهی می‌باشد و اگر فردی ظرف ۶ ماه گذشته ملاک های بی توجهی، اما نه بیش فعالی_ تکانشگری را برآورد کرده باشد متخصصان بالینی می‌توانند آنها را مبتلا به ADHD عمدتا بی توجه تشخیص دهند.از سوی دیگر، اگر آنها مجموعه ملاک های دوم را برآورده کرده باشند، اما ظرف ۶ ماه گذشته بی توجهی نشان نداده باشند، متخصصان بالینی می‌توانند آنها را به صورت عمدتا بیش فعال_ تکانشگر تشخیص دهند.

برای اینکه فردی مورد تشخیص ADHD قرار گیرد، باید شش یا تعداد بیشتری از نشانه های زیر را در هریک از طبقات بی توجهی و بیش فعالی به مدت ۶ ماه  نشان دهد که ناسازگارانه و با سطح رشد فرد ناهماهمگ باشد.علاوه بر این،چند نشانه های بی توجهی یا بیش فعالی-تکانشگری باید قبل از ۱۲ سالگی وجود داشته باشد و نشانه ها باید اختلالی در عملکرد روزانه و موقعیت های اجتماعی ایجاد کند.

بی توجهی ( ۶ یا تعداد بیشتری از ملاک های زیر)

  • اغلب نمی‌تواند به جزییات توجه دقیق کند یا در تکالیف تحصیلی، کار،یا فعالیت های دیگر اشتباهات بی دقت می‌کند.
  • اغلب در حفظ  کردن توجه در تکالیف یا فعالیت های بازی مشکل دارد.
  • اغلب وقتی مستقیما با او صحبت می‌شود به نظر می‌رسد که گوش نمی‌کند.
  • اغلب از دستورالعمل ها پیروی نمی‌کند و نمی‌تواند تکالیف درسی، کارهای عادی، یا وظایف در محیط کار را تمام کند
  • اغلب در سازمان دادن به تکالیف و فعالیت ها مشکل دارد.
  • اغلب از انجام دادن تکالیفی که به تلاش ذهنی مستمر نیاز دارند(مثل تکلیف درسی یا تکلیف خانگی) اجتناب می‌کند،آن را دوست ندارد، یا اکراه دارد.
  • اغلب لوازم ضروری برای تکالیف یا فعالیت ها را کم می‌کند (مثل اسباب بازی ها، تکالیف مدرسه، مداد، کتاب یا  لوازم التحریر)
  • اغلب به راحتی به وسیله محرک های نامربوط دچار حواسپرتی می‌شود.
  • اغلب در فعالیت های روزمره فراموشکار است.
پیشنهاد می‌شود:  اختلال مصرف مواد توهم زا و روان گردان

بیش فعالی و تکانشگری (۶ یا تعداد بیشتری از ملاک های زیر؛ برای افراد ۱۷ ساله و بالاتر حداقل ۵ ملاک ضروری است)

  • اغلب دستها و پاها بی قرارند و در صندلی خود وول می‌خورد.
  • اغلب در کلاس یا موقعیت های دیگری که حالت نشسته انتظار می‌رود، صندلی خود را ترک می‌کند.
  • اغلب در موقعیت های نامناسب، می‌دود یا از چیزها بالا می‌رود. (در نوجوانان یا بزرگسالان، ممکن است و به احساس بی قراری محدود باشد).
  • اغلب نمی‌تواند ساکت بازی کند یا به فعالیت های اوقات فراغت بپردازد.
  • اغلب «در حال جنب و جوش» است، طوری عمل می‌کند گویی «موتوری او را به حرکت وا می‌دارد».
  • اغلب بیش از اندازه صحبت می‌کند. و اغلب قبل از اینکه سؤالی کامل شده باشد پاسخ را از دهان می‌پراند (مثلا جملات افراد را کامل می‌کند)
  • نمی‌تواند در گفتگو منتظر نوبت بماند.
  • اغلب منتظر نوبت ماندن برایش دشوار است (مثل زمانی که در صف منتظر است).
  • اغلب مزاحم دیگران می‌شود (برای مثال، وسط گفتگوها، بازی ها، یا فعالیت ها می‌پرد).

نکته:

  • تصویر نشانه از کودکی تا نوجوانی تغییر می‌کند، به طوری که بیش فعالی که در طول سال های پیش دبستانی و اوایل کودکی خیلی آشکار است، در نوجوانی کاهش می‌یابد، اما مشکلات بی توجهی باقی می‌ماند و مشکلاتی در کارکردهای اجرایی نظیر به خود اندیشی، خویشتنداری، برنامه ریزی، دوراندیشی، تنظیم عاطفه و مقاومت در برابر حواسپرتی را شامل می‌شود.
  • تشخیص بیش فعالی در دختران پیچیده تر از پسران است و نشانه های آنها کمتر از نشانه های پسرها آشکار هستند.نشانه ها در دختران فراموشکاری، بی نظمی، عزت نفس پایین و تضعیف روحیه را شامل می‌شود و برخلاف پسرها نشانه های خود را درونی می‌کنند و مضطرب و افسرده می‌شوند.
پیشنهاد می‌شود:  اختلال انزال زود هنگام

اختلال بیش فعالی در بزرگسالان :

نشانه های بیش فعالی در بزرگسالان در مقایسه با کودکان به شکل های متفاوتی پدیدار می‌شوند. بزرگسالان مبتلا به بیش فعالی کمتر احتمال دارد که بیش فعالی و تکانشگری نشان دهند، و به احتمال بیشتر همچنان نشانه های بی توجهی را خواهند داشت. نشانه های آنها با تصویر هماهنگ با کاستی ها در عملکرد اجرایی مطابقت دارند، بدین معنی که آنها در سازمان دادن تکالیف مشکل دارند و از روی بی دقتی اشتباهاتی می‌کنند. در حالی که کودکان ممکن است شواهد بیشتری از بی قراری و تکانشگری نشان دهند، بیش فعالی بزرگسال، مشکلاتی را در متمرکز کردن توجه شامل می‌شود
بنابراین، بزرگسالان مبتلا به بیش فعالی در زندگی روزمره خود، به سختی می‌توانند برنامه ریزی کنند، در مدیریت کردن زمان و پول بی نظم هستند، و کامل کردن تکالیف تحصیل یا نکالیف شغلی را دشوار می‌دانند.

ارزیابی عملکرد اجرایی بزرگسالان مبتلا به بیش فعالی یا همان اختلال کاستی توجه با مقیاس های رفتار منحرف در زندگی روزمره از جمله اعمال ضداجتماعی، تبهکاری های گوناگون و تخلفات رانندگی که فرد هنگام رانندگی مرتکب شده ارتباط دارد.

علل بروز اختلال کاستی توجه / بیش فعالی :

علل زیستی:

  • توارث پذیری بیش فعالی ۷۶ درصد است. آسیب پذیری ژنتیکی به همراه مواجه های محیطی و عوامل استرس زا مثل عوارض زایمان، صدمه مغزی اکتسابی، مواد سمی، بیماری های عفونی و استرس زناشویی والدین تاثیر ریادی دارد.
  • درگیر بودن ژن های مربوط به دوپامین و نقایصی در الگوهای پاداش.
  • نابهنجاری های ساختاری در مغز افراد مبتلا به بیش فعالی که شبکه ی مرتبط باهم  مناطق مغز در اختلال کارکردهای توجهی_اجرایی این افراد را درگیر کرده است.
  • وجود اختلالات خلقی و اضطرابی مانند ناتوانی های یادگیری، اختلال سلوک یا لجبازی و نافرمانی، انواع فرعی اختلال بیش فعالی را به وجود می‌آورد.
پیشنهاد می‌شود:  اختلال عصبی-شناختی ناشی از بیماری هانتینگتون

عوامل اجتماعی_فرهنگی:

محیط خانوادگی آشفته و بی نظم و تجربیات شکست در مدرسه.

درمان

دارودرمانی:

اغلب داروها بر مبنای متیل فنیدیت (ریتالین) استوارند. گاهی به عنوان جایگزین برای ریتالین، داروهای ضدافسردگی مانند: بوپروپریون، پمولین، آتوموکستین، ایمی پرامین تجویز می‌شود

درمان روانی _اجتماعی:

  • آموزش روانی نقطه شروع است، زیرا افراد مبتلا هرچه بیشتر درمورد اختلال خود بدانند بهتر می‌توانند تاثیر اختلال کاستی توجه را بر عملکرد روزمره خود درک کنند و راهبردهای مقابله ای را پرورش دهند.
  • درمان های روانشناختی مانند درمان فردی به آنها کمک می‌کند که هدف های درمان خود را تعیین کنند، تعارض ها را حل کنند و مشکلات را برطرف کنند.
  • درمان های شناختی_رفتاری به درمانجویان کمک میکند تا الگوهای فکر ناسازگارانه را که در عملکرد روزانه اختلال ایجاد می‌کنند، تغییر می‌دهند.
  • آموزش های جبرانی رفتاری و مدیریت شخصی، با وارد کردن ساختار بیشتر و نظم در زندگی فرد، فرصتی را برای پرورش دادن مهارت ها تامین می‌کند.
  • مربیگری، شیوه ی جدیدی که مشورت کردن با متخصصی را شامل می‌شود که می‌تواند به فرد مبتلا کمک کند بر اجرای عملی هدف ها تمرکز نماید.
  • همسازی‌های مدرسه و محیط کار می‌توانند بارآوری را تسهیل کرده و حواسپرتی را به حداقل برساند.
  • تکنولوژی هایی مانند برنامه های کامپیوتری می‌تواند به فرد مبتلا کمک کند به ابزار و وسایلی دست یابد که به آنها کمک کنند به صورت موثرتری ارتباط برقرار کنند، بنویسند، هجی کنند و منظم بمانند.
  • طرفداری، مخصوصا به شکل طرفداری از خویشتن در موفق شدن خیلی اهمیت دارد.

درمانگری که با کودک مبتلا به اختلال کاستی توجه کار می‌کند می‌تواند برای ترغیب کودک به تنظیم رفتارهای مناسب و متمرکز روی تکلیف، از تقویت کردن خود که در رویکرد رفتاری وجود دارد، استفاده کند.و کلیه این اقدامات باید با هماهنگی معلمان،والدین باشد تا اثربخشی لازم را داشته باشد.

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن